Wat deed de KNVB met interne evaluatie naar ‘casus Vitesse’?

Wat deed de KNVB met interne evaluatie naar ‘casus Vitesse’?

Nog voordat de KNVB definitief bakzeil haalde bij de Hoge Raad in het cassatieberoep tegen de uitspraak van het Gerechtshof, kondigde Marianne van Leeuwen een interne evaluatie van het licentiesysteem aan. Maar uit onderzoek van Vitesse Facts blijkt dat de voetbalbond al eerder een evaluatie naar de behandeling van Vitesse startte voordat de licentiecommissie in mei 2025 wederom de licentie introk. Wat is daarmee gebeurd?

In het weekend dat Marianne van Leeuwen afreist naar de Verenigde Staten voor het aanstaande WK, begin juni 2026, publiceert De Telegraaf een interview met de directeur betaald voetbal.¹ Het is de periode tussen het advies² van de advocaat-generaal over het cassatieberoep van de KNVB tegen de uitspraak van het Gerechtshof³ dat Vitesse per direct moest worden toegelaten tot het betaalde voetbal en het definitieve eindoordeel van de Hoge Raad.⁴

In een apart, op dezelfde dag gepubliceerd artikel gaat Van Leeuwen in op de rechtszaken die de voetbalbond voert tegen haar leden NAC Breda en Vitesse.⁵ Op de vraag of de kwestie-Vitesse intern nog wordt geëvalueerd, antwoordt zij: “Er is nu een werkgroep die het gehele licentiesysteem evalueert. Die wordt voorgezeten door de voormalige minister Ferdinand Grapperhaus. Er wordt naar allerlei zaken gekeken, zoals (de duur van) de procedures, de licentie-eisen en de sancties. Het doel is om in de loop van het komende seizoen met aanbevelingen te komen.” Overigens is Grapperhaus een bijzondere keuze, want hij is een bekende van de KNVB: hij was in 2016 lid van de beroepscommissie die de gedwongen degradatie van FC Twente naar de Eerste Divisie door de licentiecommissie omzette in een geldboete,⁶ nadat de rechter in een kort geding de degradatie had bekrachtigd.⁷

Natuurlijk is het een logische stap om na een zwaar en langslepend proces, waarbij de KNVB uiteindelijk juridisch aan het kortste eind heeft getrokken, het complete licentiesysteem te evalueren, inclusief de werking van de licentie- en beroepscommissie. Drie sportrechtadvocaten van Vissers Legal betogen hetzelfde in hun annotatie⁸ over het vonnis van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden om Vitesse de licentie terug te geven:

Het positieve gevolg is wellicht wel dat KNVB door dit arrest wordt uitgedaagd om procedures en reglementen wederom kritisch tegen het licht te houden en samen met zijn leden te kijken naar alternatieven: voorwaardelijke intrekking, het jaarlijks toetsen en afgeven van licenties voor bepaalde tijd zoals gewoon is in de meeste Europese landen in plaats van een licentie voor onbepaalde tijd of andere al dan niet tijdelijke maatregelen. Gebleken is dat een oneindige stroom aan puntenaftrek in een sportcompetitie waarin je niet kunt degraderen niet de oplossing is.

Het is positief dat de KNVB deze conclusie zelf ook getrokken heeft voordat de Hoge Raad definitief uitspraak deed en de werkgroep alvast heeft ingesteld. Maar uit onderzoek van Vitesse Facts blijkt dat de voetbalbond al anderhalf jaar eerder een evaluatie van het proces en de communicatie rondom de licentieperikelen van Vitesse, geïnitieerd door de adviescommissie licentiezaken betaald voetbal, in gang heeft gezet. En dat daar weinig concreet mee is gedaan.

Adviescommissie licentiezaken

De adviescommissie licentiezaken betaald voetbal is een adviesorgaan van de KNVB dat minstens tweemaal per seizoen officieel bijeenkomt en gevraagd en ongevraagd advies geeft over de inrichting en wijzigingen van het licentiesysteem in het Nederlandse profvoetbal. In tegenstelling tot de licentiecommissie (die clubs daadwerkelijk straft of licenties intrekt) en de beroepscommissie (die definitief beslist over de beroepszaken van profclubs die het niet eens zijn met sancties of besluiten van licentiecommissie) richt deze adviescommissie zich puur op de regelgeving, richtlijnen en beoordelingscriteria. Het bestuur en de algemene vergadering van de KNVB moeten de commissie om advies vragen bij elk voorgenomen besluit om het Licentiereglement Betaald Voetbal te wijzigen. Ook evalueert de commissie elk voetbalseizoen het volledige licentiesysteem en rapporteert de bevindingen aan de algemene vergadering.

Volgens de officiële Reglementen Betaald Voetbal⁹ bestaat de commissie uit acht leden. Om te zorgen voor een brede vertegenwoordiging vanuit het profvoetbal, worden de leden aangesteld op basis van bindende voordrachten vanuit verschillende voetbalorganisaties:

Drie leden op voordracht van de Coöperatie Eerste Divisie, de clubs uit de Keuken Kampioen Divisie.
Drie leden op voordracht van de Eredivisie CV, de clubs uit de Eredivisie.
Twee leden die onafhankelijk of namens overige organen (zoals het bestuur betaald voetbal) worden aangewezen.

Op de algemene vergadering betaald voetbal van 16 december 2024 is het volgende advies van de adviescommissie licentiezaken betaald voetbal besproken:

2. Evaluatie ‘casus Vitesse’
De adviescommissie is er een voorstander van om de ‘casus Vitesse’ te evalueren gelet op de omvang en complexiteit en de impact die het heeft (gehad) op het betaald voetbal. Een evaluatie is nuttig om te bezien welke lessen er kunnen worden geleerd. Het is hierbij geenszins de bedoeling om het werk van de licentiecommissie betaald voetbal en/of beroepscommissie licentiezaken betaald voetbal over te doen. Ook wordt een evaluatie van het gehele licentiesysteem betaald voetbal niet beoogd. De evaluatie van de ‘casus Vitesse’ dient zich naar de mening van de adviescommissie uitsluitend te richten op het proces en de communicatie. De adviescommissie is voorts van mening dat de uitvoerende partij, derhalve de partij die de evaluatie verricht, kennis moet hebben van het licentiesysteem. Daarnaast is door de adviescommissie besproken wanneer de evaluatie zou kunnen plaatsvinden, mede gelet op de recente ontwikkelingen betreffende Vitesse. In hoeverre kan nu reeds gestart worden in verband met deze recente ontwikkelingen.

De adviescommissie is de mening toegedaan dat de evaluatie zo snel mogelijk zou moeten worden gestart gelet op de (vermoedelijke almaar toenemende) geruchten, conclusies en/of misverstanden die niet zelden zijn gebaseerd op onjuiste en/of onvolledige informatie. De evaluatie zou dan betrekking (kunnen) hebben op de periode vanaf het eerste verzoek tot wijziging in zeggenschap van Vitesse (september 2022) tot en met de uitspraak van de beroepscommissie licentiezaken ten aanzien van de intrekking van de licentie (augustus 2024). Dit heeft geleid tot het navolgende advies:

Start op korte termijn de evaluatie van de ‘casus Vitesse’, die specifiek en uitsluitend ziet op het proces en de communicatie, en plaatsvindt op basis van interviews met relevante betrokkenen (in het bijzonder Vitesse, (afvaardiging van) andere BVO’s, licentiecommissie, beroepscommissie en (competitie)bestuur betaald voetbal). De evaluatie kan worden uitgevoerd door de onafhankelijke leden van de adviescommissie, bijgestaan door een medewerker van de afdeling juridische zaken (die tot nu toe in het geheel niet betrokken is geweest bij het licentiesysteem). De evaluatie zal betrekking hebben op de periode vanaf het moment dat Vitesse het eerste verzoek tot wijziging van haar zeggenschap heeft gedaan (september 2022) tot en met de uitspraak van de beroepscommissie ten aanzien van de intrekking van de licentie van Vitesse (augustus 2024).

Evaluatie niet afgewacht

Het is geen gekke gedachte om het proces en de communicatie van de ‘casus Vitesse’ nader te onderzoeken. Er is in de te onderzoeken periode namelijk genoeg gebeurd, zoals de definitieve afwijzing van het verzoek tot overname van de aandelen door Common Group,¹⁰ 18 punten aftrek met tot gevolg degradatie uit de Eredivisie,¹¹ intrekking van de licentie door de licentiecommissie¹² en, na meerdere keren uitstel te hebben verleend, het terugkrijgen van de licentie via de beroepscommissie.¹³ Ook op het moment dat de evaluatie werd aangekondigd, was er genoeg aan de hand in Arnhem: 21 punten in mindering,¹⁴ het vertrouwensonderzoek naar een kandidaat-koper¹⁵ en het, na veel uitstel, indienen van de financiële jaarstukken bij de licentiecommissie.¹⁶ Uit onderzoek van Vitesse Facts blijkt dat de licentiecommissie deze evaluatie niet heeft afgewacht. Het evaluatierapport was namelijk nog niet afgerond toen de licentiecommissie op 23 mei 2025 het voorgenomen besluit bekendmaakte om de proflicentie van Vitesse wederom in te trekken omdat de club volgens de commissie doorging met het omzeilen en ontduiken van het licentiesysteem.¹⁷

Wie de werkwijze van de licentiecommissie inmiddels kent, weet dat deze zeker niet over één nacht ijs gaat. Het besluit zal daarom zorgvuldig zijn voorbereid en onderbouwd, terwijl de evaluatie van het proces en de communicatie dat leidde tot de vorige intrekking van de proflicentie nog liep. Hier heeft de licentiecommissie dan ook geen lessen uit kunnen trekken of het proces en/of de communicatie kunnen aanpassen. Dat was achteraf bezien wel nuttig geweest, aangezien volgens het Gerechtshof na augustus 2024 zulke fundamentele fouten in het proces en communicatie omtrent het intrekken van de proflicentie zijn gemaakt dat het Hof de besluiten tot intrekking van de licentie- en beroepscommissie schorste. Een grondige interne evaluatie en aanpassing van de werkwijze had wellicht de intrekking van de proflicentie en rechtszaken kunnen voorkomen.

Het is kenmerkend voor de KNVB dat de evaluatie van de ‘casus Vitesse’ niet eerder in de openbaarheid is gekomen. De voetbalbond, die zelf pleit voor meer transparantie, onafhankelijk toezicht en ruimte voor tegengeluid bij wereldvoetbalbond FIFA,¹⁸ is zelf namelijk erg bedreven in het onder de pet houden van interne onderzoeken. Zo onthulde sportjournalist Jaap de Groot bij BNR Nieuwsradio in mei 2024 dat een meerderheid van de betaaldvoetbalclubs een onafhankelijk onderzoek wilde naar de governance van de KNVB.¹⁹ Dezelfde radiozender was het enige medium dat in april 2025 berichtte over het vernietigende resultaat van het onderzoek, namelijk dat de governance van de voetbalbond totaal niet meer van deze tijd is.²⁰

Reactie KNVB

De vraag is nu: wat is er van de evaluatie terechtgekomen? Waarom heeft de KNVB geen prioriteit gegeven aan (het afronden van) de evaluatie van de ‘casus Vitesse’ voordat de licentie- en beroepscommissie besluiten met verstrekkende gevolgen voor Vitesse namen? We hebben de volgende vragen voorgelegd aan de afdeling persvoorlichting van de KNVB:

Wanneer is de evaluatie naar de ‘casus Vitesse’ in de periode september 2022 tot en met augustus 2024 precies gestart en afgerond?
Wat zijn de belangrijkste conclusies die getrokken worden uit de evaluatie? Is het mogelijk om ons (een deel van) het eindrapport ter inzage toe te sturen?
Wanneer is de algemene vergadering betaald voetbal over de voortgang en/of afronding van de evaluatie geïnformeerd? Welke reactie en/of beslissing is hieruit voortgekomen?
Waarom heeft de licentiecommissie de uitkomst van de evaluatie niet afgewacht voordat de proflicentie van Vitesse in mei 2025 wederom werd ingetrokken?
Welke aanpassingen heeft de licentiecommissie doorgevoerd in haar proces en/of communicatie op basis van de evaluatie en wanneer?
Waarom is op 6 juni 2026 door Marianne van Leeuwen een nieuwe evaluatie naar het licentiesysteem aangekondigd onder leiding van Ferd Grapperhaus, terwijl er al een interne evaluatie is uitgevoerd?
Wordt de periode na augustus 2024 aangaande de ‘casus Vitesse’ ook meegenomen in de brede evaluatie naar het gehele licentiesysteem?

De reactie van de KNVB is als volgt:

Naar aanleiding van het advies van de adviescommissie licentiezaken en de bespreking daarvan tijdens de algemene vergadering betaald voetbal (AVBV) eind 2024, is opdracht gegeven tot een evaluatie van de casus Vitesse. Deze evaluatie heeft betrekking op de periode van september 2022, toen Vitesse het eerste verzoek tot wijziging van zeggenschap indiende bij de licentiecommissie betaald voetbal, tot en met augustus 2024, toen de beroepscommissie licentiezaken betaald voetbal uitspraak deed over de intrekking van de licentie van Vitesse. De evaluatie richt zich specifiek op het proces en de communicatie gedurende deze periode. De inhoudelijke besluitvorming van de licentiecommissie en de beroepscommissie maakte geen onderdeel uit van deze evaluatie.

Het rapport is in het eerste kwartaal van 2026 opgeleverd en dient als input voor de bredere evaluatie van het gehele licentiesysteem betaald voetbal, die op dat moment inmiddels was gestart. Een dergelijke evaluatie van het licentiesysteem vindt periodiek plaats, doorgaans eens in de zeven à acht jaar. Wij kunnen en willen niet vooruitlopen op de uitkomsten van deze brede evaluatie. Wel zal tijdens de aankomende AVBV de stand van zaken worden geschetst.

Het streven is om deze bredere evaluatie in de eerste helft van 2027 af te ronden, zodat eventuele aanbevelingen daaruit met ingang van het seizoen 2027/’28 kunnen worden doorgevoerd.

Ook de periode na 2024 aangaande de ‘casus Vitesse’ wordt hierin meegenomen. Met dien verstande dat we niet de zaak Vitesse over gaan doen, maar vooral in de evaluatie zullen bezien of we op basis van de ervaringen in de zaak Vitesse, zaken moeten aanpassen in het licentiesysteem.

Dat de ‘casus Vitesse’ wordt meegenomen in de brede evaluatie van het gehele licentiesysteem is natuurlijk logisch, ook al gaat het in eerste instantie alleen om de eerste periode waarin Vitesse onder het vergrootglas lag van de licentiecommisse. Daarin is immers de kiem gelegd voor de periode daarna waarin de licentie- en beroepscommissie volgens het Gerechtshof volledig haar reglementenboekje te buiten gingen.

Wat wel bevreemdend is, is dat de evaluatie volgens de adviescommissie op korte termijn moest starten vanwege “geruchten, conclusies en/of misverstanden”. Maar de gehele evaluatie heeft meer dan een jaar geduurd, waarin juist alleen maar meer geruchten en misverstanden de wereld in zijn gekomen. De KNVB had de manier van werken door de licentiecommissie ook na de oplevering van het rapport kunnen bijsturen. Niet voor niets is na de uitspraak van het Gerechtshof een speciale Vitesse-kamer ingericht om de ‘casus Vitesse’ apart en zonder vooroordelen te bekijken.²¹ Misschien had de adviescommissie in plaats van op korte termijn starten, moeten adviseren de evaluatie op korte termijn af te ronden en de conclusies eruit direct toe te passen. De haast die de licentie en beroepscommissie hadden om Vitesse uit het betaald voetbal te werken, had in dit geval ook wel bij de evaluatie toegepast kunnen worden. Maar misschien is de nood voor kritische zelfreflectie in Zeist niet zo groot.